Quản lý chất lượng thi công xây dựng từ năm 2026: Những điểm nhà thầu cần lưu ý

Từ ngày 01/07/2026, các quy định mới về quản lý chất lượng thi công và bảo trì công trình xây dựng chính thức có hiệu lực, đặt ra những yêu cầu cụ thể hơn đối với công tác thí nghiệm, quan trắc, kiểm định và kiểm soát chất lượng trong quá trình triển khai dự án.

Trong hoạt động xây dựng, chất lượng công trình không chỉ được đánh giá tại thời điểm nghiệm thu mà phải được kiểm soát xuyên suốt từ khâu chuẩn bị, tổ chức thi công đến hoàn thành và bàn giao.

Với sự ra đời của Nghị định số 207/2026/NĐ-CP và Thông tư số 32/2026/TT-BXD, công tác quản lý chất lượng thi công xây dựng năm 2026 tiếp tục được cụ thể hóa, đặc biệt ở các nội dung liên quan trực tiếp đến trách nhiệm của nhà thầu và sự phối hợp giữa các bên tham gia dự án.

Khung pháp lý mới về quản lý chất lượng thi công xây dựng 2026

Ngày 15/06/2026, Chính phủ ban hành Nghị định số 207/2026/NĐ-CP, quy định chi tiết một số điều của Luật Xây dựng về quản lý chất lượng, thi công xây dựng và bảo trì công trình xây dựng.

Tiếp đó, ngày 22/06/2026, Bộ Xây dựng ban hành Thông tư số 32/2026/TT-BXD, hướng dẫn chi tiết một số nội dung của Nghị định này. Cả hai văn bản đều có hiệu lực từ ngày 01/07/2026.

Thông tư 32/2026/TT-BXD tập trung vào sáu nhóm nội dung:

• Kế hoạch tổ chức thí nghiệm trong thi công xây dựng.
• Quan trắc công trình trong quá trình thi công.
• Kiểm định xây dựng.
• Trình tự thực hiện và thông báo kết luận giám định xây dựng.
• Quan trắc phục vụ công tác bảo trì công trình.
• Báo cáo và công bố công trình hết thời hạn sử dụng theo thiết kế.

Đồng thời, Thông tư bãi bỏ các Điều 2 đến Điều 9 và Điều 19 của Thông tư số 10/2021/TT-BXD, nhằm bảo đảm sự thống nhất với hệ thống quy định pháp luật mới.

Đối với các đơn vị tổng thầu và nhà thầu thi công, việc nắm rõ phạm vi điều chỉnh của các văn bản này là cơ sở để rà soát quy trình quản lý chất lượng, tổ chức thực hiện và kiểm soát hồ sơ kỹ thuật tại dự án.

Công tác rà soát hồ sơ kỹ thuật và kiểm tra hiện trường góp phần nâng cao hiệu quả quản lý chất lượng thi công.

1. Kế hoạch thí nghiệm: Kiểm soát chất lượng ngay từ đầu

Thí nghiệm vật liệu, cấu kiện, kết cấu và thiết bị công trình là một trong những cơ sở quan trọng để đánh giá sự phù hợp với yêu cầu thiết kế, tiêu chuẩn kỹ thuật và điều kiện nghiệm thu.

Theo Điều 2 Thông tư 32/2026/TT-BXD, nhà thầu thi công xây dựng có trách nhiệm nghiên cứu hồ sơ thiết kế, quy chuẩn kỹ thuật, tiêu chuẩn áp dụng, chỉ dẫn kỹ thuật và các quy định trong hợp đồng để lập kế hoạch tổ chức thí nghiệm.

Kế hoạch cần xác định rõ đối tượng thí nghiệm, các phép thử tương ứng, thời điểm dự kiến thực hiện và phòng thí nghiệm chuyên ngành xây dựng được sử dụng. Trường hợp điều chỉnh kế hoạch, nhà thầu phải được chủ đầu tư chấp thuận trước khi tổ chức thực hiện.

Quy định này nhấn mạnh yêu cầu chủ động trong công tác kiểm soát chất lượng, thay vì chỉ thực hiện thí nghiệm khi phát sinh nhu cầu nghiệm thu.

Trong thực tế thi công, việc xây dựng kế hoạch thí nghiệm phù hợp với từng giai đoạn giúp nhà thầu chủ động bố trí nguồn lực, phối hợp với đơn vị thí nghiệm và hạn chế nguy cơ gián đoạn do thiếu kết quả kiểm tra chất lượng.

Đặc biệt, đối với các dự án có nhiều hạng mục triển khai đồng thời, kế hoạch thí nghiệm cần được theo dõi thống nhất với tiến độ thi công để bảo đảm các kết quả kiểm tra được cung cấp đúng thời điểm phục vụ công tác nghiệm thu.

2. Quan trắc công trình: Tăng cường kiểm soát an toàn trong thi công

Bên cạnh thí nghiệm, quan trắc là hoạt động quan trọng trong việc theo dõi sự làm việc của kết cấu và các biến đổi có thể ảnh hưởng đến chất lượng, an toàn công trình.

Theo Điều 3 Thông tư 32/2026/TT-BXD, nhà thầu thi công xây dựng có trách nhiệm lập đề cương quan trắc trình chủ đầu tư chấp thuận.

Đề cương phải thể hiện các nội dung chủ yếu như đối tượng, phạm vi, thông số, tần suất và thời điểm quan trắc; nhân lực, thiết bị sử dụng; quy trình thực hiện; phương pháp phân tích số liệu và đánh giá kết quả.

Đáng chú ý, khi kết quả quan trắc vượt giới hạn cho phép theo hồ sơ thiết kế, quy chuẩn, tiêu chuẩn áp dụng hoặc xuất hiện dấu hiệu bất thường ảnh hưởng đến chất lượng và an toàn chịu lực, nhà thầu thi công phải kịp thời báo cáo bằng văn bản đến chủ đầu tư và nhà thầu thiết kế xây dựng để các bên đánh giá, đưa ra biện pháp xử lý.

Thông tư cũng quy định trường hợp kết quả quan trắc do nhà thầu thực hiện có dấu hiệu không trung thực hoặc không bảo đảm độ tin cậy, chủ đầu tư có thể lựa chọn đơn vị quan trắc độc lập để đánh giá lại.

Đối với công tác thi công, những yêu cầu này cho thấy dữ liệu quan trắc không đơn thuần là hồ sơ kỹ thuật mà còn là căn cứ phục vụ việc nhận diện rủi ro và đưa ra quyết định xử lý kịp thời.

Việc xác định rõ trách nhiệm theo dõi, tổng hợp, đánh giá và báo cáo kết quả quan trắc giúp tăng cường tính chủ động trong quản lý an toàn, đặc biệt tại những hạng mục có yêu cầu kiểm soát biến dạng, chuyển vị hoặc độ ổn định của kết cấu.

3. Kiểm định xây dựng: Làm rõ trình tự và trách nhiệm thực hiện

Kiểm định xây dựng được thực hiện nhằm đánh giá chất lượng công trình, bộ phận công trình, vật liệu hoặc xác định nguyên nhân hư hỏng, sự cố trong những trường hợp cần thiết.

Điều 4 Thông tư 32/2026/TT-BXD quy định cụ thể về nội dung và trình tự thực hiện kiểm định xây dựng.

Theo đó, chủ đầu tư, chủ sở hữu hoặc chủ quản lý, sử dụng công trình có trách nhiệm tổ chức lập và phê duyệt nhiệm vụ kiểm định; đồng thời lựa chọn tổ chức kiểm định có đủ điều kiện năng lực, phù hợp với nội dung cần thực hiện.

Tổ chức kiểm định được lựa chọn sẽ lập đề cương, thực hiện kiểm định theo đề cương đã được phê duyệt và lập báo cáo kết quả để xem xét, nghiệm thu theo quy định.

Báo cáo kiểm định cần thể hiện căn cứ thực hiện, thông tin đối tượng kiểm định, quá trình thực hiện, kết quả thí nghiệm, quan trắc, tính toán, phân tích và kết luận chuyên môn.

Đối với nhà thầu thi công, việc phối hợp cung cấp hồ sơ kỹ thuật, dữ liệu chất lượng và thông tin liên quan đến quá trình thi công có ý nghĩa quan trọng trong việc hỗ trợ hoạt động kiểm định khi được yêu cầu.

Điểm cần phân biệt là không phải mọi hoạt động kiểm định đều do nhà thầu thi công trực tiếp tổ chức. Trách nhiệm của từng bên phải được xác định theo quy định pháp luật, hợp đồng và phạm vi công việc có liên quan.

Sự phân định rõ ràng này góp phần nâng cao tính minh bạch trong quá trình đánh giá chất lượng, đồng thời tạo cơ sở xử lý các vấn đề kỹ thuật phát sinh.

4. Giám định xây dựng và quản lý chất lượng trong giai đoạn khai thác

Ngoài các hoạt động kiểm soát chất lượng trong thi công, Thông tư 32/2026/TT-BXD còn quy định về trình tự giám định xây dựng và một số yêu cầu đối với công trình trong giai đoạn khai thác, sử dụng.

Theo Điều 5, cơ quan có thẩm quyền tổ chức giám định xây dựng thực hiện việc thông báo, thu thập hồ sơ, tổ chức giám định và ban hành thông báo kết luận theo quy định.

Kết luận giám định có thể bao gồm việc phân định trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân liên quan và biện pháp xử lý, khắc phục nếu có.

Đối với công tác bảo trì, Điều 6 quy định việc quan trắc trong quá trình khai thác, sử dụng đối với những loại và cấp công trình thuộc phạm vi áp dụng. Nội dung quan trắc được xác định trong quy trình bảo trì, tập trung vào các kết cấu chịu lực chính và những thông số kỹ thuật cần theo dõi.

Bên cạnh đó, Điều 7 quy định nội dung báo cáo và công bố đối với công trình hết thời hạn sử dụng theo thiết kế.

Những quy định này cho thấy quản lý chất lượng công trình không kết thúc ở thời điểm hoàn thành thi công. Hồ sơ kỹ thuật, kết quả kiểm tra và dữ liệu được hình thành trong quá trình xây dựng còn có giá trị phục vụ công tác đánh giá, quản lý và bảo trì công trình về sau.

5. Nhà thầu cần chuẩn bị gì để đáp ứng các yêu cầu mới?

Từ góc độ tổ chức thi công, việc cập nhật quy định pháp luật cần được chuyển hóa thành những công việc cụ thể trong hệ thống quản lý dự án.

Rà soát quy trình quản lý chất lượng

Nhà thầu cần đối chiếu các quy trình hiện hành với quy định mới, đặc biệt ở công tác lập kế hoạch thí nghiệm, quan trắc, quản lý hồ sơ và phối hợp kiểm tra chất lượng.

Chủ động lập kế hoạch theo từng giai đoạn thi công

Các hoạt động thí nghiệm, quan trắc và kiểm soát chất lượng cần được chuẩn bị phù hợp với đặc điểm kỹ thuật, yêu cầu thiết kế và tiến độ triển khai của từng hạng mục.

Tăng cường phối hợp giữa các bên tham gia dự án

Sự phối hợp giữa chủ đầu tư, đơn vị thiết kế, tư vấn giám sát, nhà thầu thi công và các đơn vị chuyên môn đóng vai trò quan trọng trong việc xử lý kịp thời những vấn đề phát sinh.

Chuẩn hóa hồ sơ và dữ liệu kỹ thuật

Việc lưu trữ, cập nhật và truy xuất đầy đủ hồ sơ thí nghiệm, quan trắc, nghiệm thu và các tài liệu liên quan giúp nâng cao khả năng kiểm soát, đối chiếu và phục vụ công tác quản lý chất lượng xuyên suốt dự án.

Bên cạnh đó, ứng dụng các giải pháp số trong quản lý tài liệu và phối hợp công việc cũng là hướng tiếp cận giúp doanh nghiệp xây dựng nâng cao hiệu quả vận hành. Đây là giải pháp quản trị có thể cân nhắc triển khai, không phải yêu cầu bắt buộc riêng của Thông tư 32/2026/TT-BXD.

Đội ngũ kỹ thuật VictoryCons tại công trường cùng hồ sơ bản vẽ phục vụ công tác triển khai thi công

Quản lý chất lượng là nền tảng của năng lực thi công bền vững

Sự có hiệu lực của Nghị định 207/2026/NĐ-CP và Thông tư 32/2026/TT-BXD đặt ra yêu cầu các chủ thể tham gia hoạt động xây dựng tiếp tục hoàn thiện công tác kiểm soát chất lượng, tuân thủ quy trình kỹ thuật và thực hiện đúng trách nhiệm trong từng giai đoạn dự án.

Đối với các đơn vị tổng thầu thi công như VictoryCons, việc chủ động cập nhật quy định mới, nâng cao năng lực tổ chức thực hiện và tăng cường kiểm soát chất lượng tại công trường là những yếu tố quan trọng trong quá trình đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của các dự án xây dựng.

Chất lượng công trình không chỉ được khẳng định qua kết quả hoàn thành, mà còn được tạo dựng từ tính kỷ luật, sự chính xác và trách nhiệm trong từng công đoạn thi công.

Nguồn tham khảo

1. Thông tư số 32/2026/TT-BXD ngày 22/06/2026 – Bộ Xây dựng
2. Nghị định số 207/2026/NĐ-CP ngày 15/06/2026 – Chính phủ
3. Bộ Xây dựng – Ban hành quy định mới về quản lý chất lượng, thi công và bảo trì công trình xây dựng